حضرت آسیه (س)؛ نماد استقامت در برابر طاغوت است

حجت‌الاسلام و المسلمین یعقوب‌علی اسدی، از اساتید مؤسسه امام حسن عسکری (ع)، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، به بررسی شخصیت حضرت آسیه (س) به عنوان یکی از اسوه‌های ایمان و استقامت در برابر طاغوت پرداخت و نقش حیاتی وی در نجات حضرت موسی (ع) را تشریح کرد.

الگوی ایمان در برابر کفر

مدیر مؤسسه امام حسن عسکری (ع) شهرستان آمل گفت: در قرآن کریم، اگرچه نام «آسیه» صراحتاً نیامده اما با عنوان «همسر فرعون» دو بار مورد ستایش قرار گرفته است. خداوند متعال در سوره تحریم، همسر فرعون را به عنوان مثالی برای تمام مؤمنان قرار داده است تا نشان دهد ایمان قلبی می‌تواند در سخت‌ترین شرایط و حتی در کنار ظالم‌ترین انسان‌های تاریخ نیز جاری شود.

وی با اشاره به دیدگاه‌های مختلف مفسران درباره نژاد حضرت آسیه (س)، خاطرنشان کرد: در این باره اختلاف‌نظرهایی وجود دارد که برخی او را از قبطیان و برخی دیگر از برگزیدگان بنی‌اسرائیل دانسته‌اند. برخی روایت‌ها او را دختر مزاحم بن عبید یا حتی عمه حضرت موسی (ع) معرفی کرده‌اند، اما جمع‌بندی منطقی‌تر این است که ایشان احتمالاً از هر دو نژاد (پدر قبطی و مادر اسرائیلی یا بالعکس) بوده‌اند.

نقش کلیدی در نجات حضرت موسی (ع)

حجت‌الاسلام و المسلمین اسدی با تشریح روایات مربوط به یافتن صندوق حضرت موسی (ع) در رود نیل، تصریح کرد: حضرت آسیه (س) با شجاعت و درایت، مانع از اجرای فرمان قتل نوزادان توسط فرعون شد.

وی با استناد به آیه ۹ سوره قصص، یادآور گردید: آسیه (س) با بیان این جمله که «این کودک نور چشم من و تو خواهد بود»، نه‌تنها جان موسی (ع) را نجات داد، بلکه با اصرار و استدلال‌های هوشمندانه، فرعون را متقاعد کرد تا این کودک را به فرزند خود بگیرد.

کارشناس دینی با اشاره به تفاسیر مختلف، خاطرنشان کرد: برخی منابع، شفا یافتن آسیه (س) از بیماری برص را به واسطه حضرت موسی (ع) می‌دانند که همین امر باعث شد ایشان با اراده‌ای راسخ در برابر فرعون از این نوزاد دفاع کند. در تمامی روایت‌ها، محوریت اصلی، رحمت الهی است که از طریق قلب پاک حضرت آسیه (س) متجلی شد تا راه برای ظهور یکی از بزرگ‌ترین پیامبران تاریخ هموار گردد.

تلاش‌های مستمر حضرت آسیه (س) برای نجات حضرت موسی (ع)

حجت‌الاسلام و المسلمین یعقوب‌علی اسدی با اشاره به نقش میانجی‌گرانه حضرت آسیه (س)، اظهار داشت: ایشان نه‌تنها مانع از قتل نوزاد شد، بلکه واسطه شد تا مادر حضرت موسی (ع) در مقام دایه پذیرفته شود.

وی با استناد به روایتی از امام باقر (ع)، تصریح کرد: فرعون در ابتدا به دلیل یهودی بودن مادر موسی (ع) با شیر دادن او مخالفت کرد، اما با اصرار و درایت حضرت آسیه (س)، این موضوع پذیرفته شد تا حضرت موسی (ع) در آغوش مادر خود پرورش یابد.

استاد مدارس علمیه شهرستان آمل با تشریح روایتی از علی بن ابراهیم، به حادثه چنگ زدن کودکیِ حضرت موسی (ع) به ریش فرعون اشاره کرد و افزود: در حالی که فرعون به شدت خشمگین شده و تصمیم به قتل موسی (ع) گرفته بود، حضرت آسیه (س) با زیرکی و استدلالی هوشمندانه مانع از این جنایت شد. وی با پیشنهاد آزمونی برای تشخیص تمایز میان «خرما» و «آتش»، سعی کرد به فرعون ثابت کند که موسی (ع) هنوز کودکی است و آگاهی کافی برای انجام یک عمل عمدی را ندارد.

وی خاطرنشان کرد: در حالی که موسی (ع) دست به سوی خرما برد، جبرئیل (ع) دست ایشان را به سوی آتش گرداند و موسی (ع) آتش را در دهان گذاشت. این اتفاق نه‌تنها باعث شد فرعون متقاعد شود که او کودکی است و از قتلش چشم‌پوشی کند، بلکه طبق روایات، همین سوختن زبان در کودکی، سبب لکنت زبان حضرت موسی (ع) در آینده شد. این واقعه نشان‌دهنده تلاقی درایت انسانی حضرت آسیه (س) و حمایت ویژه الهی برای حفظ جان پیامبر خدا بود.

از ایمان پنهان تا شهادت بر حق

حجت‌الاسلام و المسلمین یعقوب‌علی اسدی با اشاره به سیر تحول ایمان حضرت آسیه (س)، اظهار داشت: ایشان پس از مشاهده معجزه عصای حضرت موسی (ع) و غلبه وی بر ساحران، به حقیقت توحید ایمان آورد. حضرت آسیه ابتدا ایمان خود را پنهان کرد، اما پس از کشته شدن همسر «حزقیل» به دلیل ایمانش، با اعتراض شدید به فرعون، توحید را آشکار ساخت.بر اساس روایتی نبوی (ص) حضرت آسیه در کنار مؤمن آل یاسین و حضرت امیرالمؤمنین علی (ع)، از معدود انسان‌هایی است که حتی برای لحظه‌ای به وحی کفر نورزیدند.

وی در تشریح تقابل حضرت آسیه (س) با فرعون، خاطرنشان کرد: فرعون پس از آگاهی از ایمان وی، او را «دیوانه» خواند، اما ایشان با استدلال‌های عقلانی و اشاره به آفرینندگی خداوند بر آسمان‌ها و زمین، ادعاهای توهم‌آمیز فرعون را به چالش کشید. حضرت آسیه حتی در برابر فشارات پدر و مادرش که او را به تسلیم در برابر فرعون دعوت می‌کردند، استقامت کرد و با به چالش کشیدن قدرت محدود فرعون، بر قدرت مطلق خداوند تأکید نمود.

شکنجه‌های بی‌رحمانه و خانه در بهشت

کارشناس دینی با روایت لحظات تکان‌دهنده شهادت حضرت آسیه (س)، تصریح کرد: فرعون دستور داد وی را به زمین میخ‌کوب کرده و سنگی عظیم را بر سرش بیاویزند تا با تهدید به مرگ، او را به بازگشت از ایمان وادار کند؛ اما حضرت آسیه (س) در اوج درد و رنج، به جای تسلیم، به درگاه الهی متوسل شد و دعای مشهور «رَبِّ ابْنِ لِی عِنْدَکَ بَیْتاً فِی الْجَنَّةِ» را لب بر لب آورد و از خداوند خواست او را از ستم فرعون و همراهانش نجات بخشد.

وی گفت: خداوند در پاسخ به دعای حضرت آسیه (س)، خانه مرواریدین او را در بهشت نمایان ساخت و ایشان با مشاهده آن، در میان شکنجه‌ها لبخند زد؛ لبخندی که از نظر فرعون نشانه دیوانگی، اما در حقیقت، نشانه رسیدن به آرامش ابدی بود. طبق روایات، فرشتگان با بال‌ های خود بر ایشان سایه افکندند و پیش از آنکه سنگ بر سر وی فرود آید، روح پاکش به ملکوت اعلی پیوست و بدین ترتیب، یکی از بزرگ‌ترین نمادهای استقامت زنان در تاریخ بشریت تثبیت شد.

دیگر فضایل آسیه‏

استاد مؤسسه امام حسن عسکری (ع) شهرستان آمل افزود: خداوند آسیه را در کنار مریم مقدّس، الگوی مؤمنان معرّفی می‏ کند: «وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِینَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ ...». (تحریم/ 66، 11) سبب الگو بودن آسیه آن است که ایمان خود را در کنار فرعون حفظ کرد و از همه جاذبه ‏های زندگی دنیا گذشت و جوار رحمت خداوند را بر زندگی در قصر فرعون ترجیح داد و در دعای خود، کرامت معنوی (قرب خداوند) و صوری (بهشت) را طلبید.

وی بیان کرد: در روایات نیز از آسیه به نیکی یاد شده است. پیامبراکرم (ص)، آسیه را در کنار مریم، خدیجه و فاطمه (س) یکی از چهار زن کامل و برتر عالم و نیز از بهترین زنان اهل بهشت‏ شمرده است. پیامبر (ص)، آسیه را به همراه مریم و خدیجه و فاطمه (س) از زنانی می‏ شمرد که به نهایت مراتب کمال رسیدند.

کارشناس دینی خاطرنشان کرد: بر اساس منابع روایی، آسیه، به همراه حوّا، مریم و مادر موسی برای کمک به وضع حمل فاطمه بنت اسد داخل کعبه شد و آسیه، امیرالمؤمنین علی (ع) را پس از تولّد در پارچه ‏ای پیچید و هنگام تولّد فاطمه (س)، آسیه به همراه ساره، مریم و خواهر موسی، برای کمک به خدیجه نزد وی آمدند. آسیه، همدم خدیجه در بهشت‏ و از همسران بهشتی پیامبر دانسته شده است. نقل شده که هنگام وفات ام المؤمنین خدیجه کبری (س)، پیامبر (ص) به ایشان فرمود: آنگاه که بر مریم، کلثوم خواهر موسی و آسیه، همسر فرعون وارد شدی، سلام مرا برسان. امام حسین (ع) هنگام دفن امیرمؤمنان علی (ع)، آسیه را به همراه فاطمه و حوّا و مریم در حال ندبه بر ایشان مشاهده کرد. از پیامبر (ص) نقل شده که حوا در روز قیامت، در حالی که آسیه با او است، در میان هفتاد هزار حوریه به استقبال فاطمه (س) می ‏آید.